Als je onlangs een trendy wijnbar bent binnengelopen of de wijnkaart van het nieuwste hippe restaurant hebt bekeken, is de kans groot dat je de term "natuurwijn" bent tegengekomen. Maar wat is natuurwijn precies? In zijn puurste vorm wordt natuurwijn gemaakt van puur gefermenteerd druivensap, zonder iets anders toe te voegen. Het is een terugkeer naar traditionele wijnmaakmethoden, waarbij druivensap met minimale technologische tussenkomst in wijn wordt omgezet.
In deze gids ontdek je alles wat je moet weten over de categorie natuurwijn: van inzicht in het wijnmaakproces tot de kenmerken van natuurwijnen en nog veel meer!
Snel naar:
De oorsprong van natuurwijn
De moderne natuurwijnbeweging begon op het Franse platteland, waar een handvol wijnmakers die met minimale interventie werkten en jarenlang geïsoleerd opereerden, elkaar ontdekten en een gemeenschap begonnen te vormen. De eerste formele natuurwijnproeverij, La Dive Bouteille, vond plaats in 1999 met slechts 15 wijnmakers en ongeveer 100 bezoekers. Tegenwoordig is La Dive Bouteille uitgegroeid tot een langverwacht jaarlijks evenement, dat honderden wijnmakers en duizenden bezoekers van over de hele wereld aantrekt.
Begin jaren 2000 begon natuurwijn aan populariteit te winnen in de Verenigde Staten, dankzij importeurs als Jenny & Francois Selections en Louis/Dressner. Naarmate meer restaurants natuurwijnen op de kaart zetten en media over de trend begonnen te schrijven, groeide natuurwijn uit van een niche-interesse tot een fenomeen in de mainstream.
Hoe wordt het gemaakt?
Bij natuurwijn maken wordt een breed scala aan technieken ingezet, van eeuwenoude tradities tot moderne experimenten, met als doel de druiven voor zichzelf te laten spreken zonder onnodige toevoegingen of ingrepen.
Druiventeelt en oogst
De druiven voor natuurwijnen worden geteeld met diep respect voor de bodem, vaak volgens biologische of biodynamische werkwijzen die biodiversiteit stimuleren en synthetische pesticiden en meststoffen vermijden. Wanneer het tijd is om te oogsten, worden de druiven met de hand geplukt, zodat alleen de beste trossen de kelder halen.
Gisting
In de kelder gebeurt de echte magie. In tegenstelling tot conventionele wijn, waarbij elk aspect van de gisting wordt gestuurd met in het lab gekweekte gisten en toevoegingen, laten makers van natuurwijn de inheemse gisten die van nature aan de druivenschillen kleven hun werk doen. Het is een proces dat zo oud is als wijnmaken zelf.
Makers van natuurwijn gebruiken verschillende technieken, waaronder:
-
Hele trosvergisting: De druiven worden in hun geheel vergist, inclusief steeltjes, wat extra tannine en structuur aan de wijn kan geven, vooral bij lichte rode wijnen zoals Beaujolais.
-
Koolzuurmaceratie: Bij deze methode worden hele druiven vergist in een afgesloten tank gevuld met koolstofdioxide, wat zorgt voor een fruitige, makkelijk drinkbare stijl met zachte tannines.
-
Vergisting met inheemse gisten: Makers van natuurwijn vertrouwen op de natuurlijke gisten die aanwezig zijn op de druivenschillen en in de omgeving van de kelder om het gistingsproces op gang te brengen.
Minimale interventie en rijping
In de kelder vermijden makers van natuurwijn toevoegingen, zuuraanpassingen en technologische ingrepen, en richten ze zich erop de wijn met zo weinig mogelijk tussenkomst zijn eigen unieke karakter te laten ontwikkelen. Enkele specifieke technieken zijn:
-
Schilcontact: Witte druiven worden vergist met hun schillen, wat resulteert in een oranje- of amberkleurige wijn met meer tannine en een uniek smaakprofiel.
-
Rijping in amforen: Wijn rijpt in grote kleien vaten die amforen worden genoemd, waardoor de wijn kan ademen en zich kan ontwikkelen zonder extra smaken af te geven.
Bij het bottelen krijgen natuurwijnen doorgaans weinig tot geen toegevoegde sulfieten, meestal minder dan 30 ppm (parts per million), om de natuurlijke smaken en aroma’s van de wijn te behouden.
Het resultaat
Natuurwijnen zijn ongefilterd en ongeraffineerd, waardoor alle kleurrijke nuance en textuur behouden blijven die conventionele wijnen vaak wegnemen. Er is weinig tot niets aan toegevoegd, zodat de intrinsieke smaken en aroma’s van de wijn echt naar voren komen.
Geen omgekeerde osmose om smaken te concentreren, geen micro-oxygenatie om tannines te verzachten, geen cryo-extractie om de kleur te versterken. Alleen druiven, die door de microben uit de wijngaard en de sturende hand van de wijnmaker worden omgevormd tot een vloeistof die niet alleen een weerspiegeling is van een plek, maar er ook een directe verbinding mee vormt.
De schoonheid van natuurwijn is dat er geen strikte regels zijn. Het resultaat is een divers en spannend aanbod aan wijnen vol persoonlijkheid en karakter, waarin wijnmaken in zijn puurste vorm naar voren komt.
Kenmerken van natuurwijn
Hoe smaakt het?
Deze wijnen staan bekend om hun levendige zuren, waardoor ze in je mond bijna elektrisch kunnen aanvoelen. Je merkt mogelijk ook een lager alcoholpercentage, waardoor het echte karakter van de druiven beter tot zijn recht komt. Natuurwijnen worden vaak omschreven als funky, aards of zelfs zuurachtig. Die smaken kunnen variëren van subtiele tonen van paddenstoel of aarde tot meer uitgesproken nuances van zure kers of een azijnachtig karakter. Hoewel sommigen deze smaken in het begin uitdagend vinden, waarderen veel liefhebbers van natuurwijn juist de complexiteit en diepgang die ze aan de wijn geven.
Een van de spannendste aspecten is hoe de wijn zich ontwikkelt in het glas en in de fles. Terwijl je drinkt, kun je merken dat de smaken veranderen en zich verder ontwikkelen, waardoor nieuwe lagen van fruit, specerijen of aardse tonen vrijkomen. Die voortdurende evolutie maakt elke slok tot een nieuwe ervaring.
Hoe ziet het eruit?
Het ziet er misschien niet uit zoals die kristalheldere wijn die je gewend bent. Veel natuurwijnen zijn ongefilterd, waardoor ze wat troebel of zelfs bewolkt kunnen zijn. Ook de kleuren kunnen levendiger of ongebruikelijker zijn - denk aan diepe, inktachtige rode wijnen of witten met een gouden gloed.
De natuurwijnbeweging
Deze beweging heeft de afgelopen jaren flink aan vaart gewonnen, waarbij ook meer traditionele wijnhuizen low-intervention-methodes verkennen. Deze verschuiving weerspiegelt een bredere trend richting transparantie in wijnproductie en de wens om authentiek terroir tot uiting te brengen – de unieke combinatie van bodem, klimaat en herkomst die een wijn zijn eigen karakter geeft.
Veel wijnen die als natuurwijn worden beschouwd, worden gemaakt door kleine producenten die vinden dat conventionele wijnproductie, met haar afhankelijkheid van chemische toevoegingen en technologische ingrepen, de eigenheid van een wijn en zijn band met de plek kan uitwissen. Voor hen is natuurwijn juist een puurdere expressie van de druif, de wijngaard en het oogstjaar.
Biologisch vs biodynamisch vs natuurwijn?
Dus, wat is nu precies het verschil tussen al deze milieuvriendelijke wijntermen? Hier is een korte uitleg:
-
Biologische wijn: Een low-intervention-wijn gemaakt van druiven die zonder synthetische chemicaliën zijn geteeld, maar waarbij in de kelder nog steeds bepaalde ingrepen kunnen plaatsvinden. Gecertificeerde biologische wijnen kennen strenge limieten voor sulfieten.
-
Biodynamische wijn: Gaat nog een stap verder dan biologische landbouw, met extra werkwijzen gebaseerd op de leer van Rudolf Steiner. Denk aan maankalenders en kruidige preparaten. Gecertificeerd door Demeter.
-
Natuurwijn: Gebruikt biologische of biodynamische druiven, maar met minimale interventie in de kelder. Het draait erom de druiven voor zichzelf te laten spreken. In tegenstelling tot biologische en biodynamische wijn is er hiervoor geen wettelijke definitie of certificering.
Waarom natuurwijn drinken?
Om te beginnen is het een manier om kleine, onafhankelijke producenten te steunen die keihard werken om authentieke, milieuvriendelijke wijnen te maken. Daarnaast merken veel mensen dat ze natuurwijn kunnen drinken zonder de hoofdpijn of allergische reacties die conventionele wijnen soms kunnen veroorzaken. Dat kan komen doordat er inheemse gisten worden gebruikt in plaats van commerciële gisten.
Licht mousserende natuurwijnen zoals pet nat (pétillant naturel), een type mousserende wijn, zijn extra gevoelig voor variatie.
Opvallende natuurwijnmakers en regio’s
Natuurwijn heeft in veel regio’s wereldwijd voet aan de grond gekregen, met bekende producenten als:
-
Frankrijk: Jura (Pierre Overnoy, Jean-François Ganevat), Loire (Olivier Cousin, Nicolas Joly), Beaujolais (Marcel Lapierre, Jean Foillard), Rhône (Thierry Allemand)
-
Italië: Friuli (Stanko Radikon, Joško Gravner), Sicilië (Arianna Occhipinti, Frank Cornelissen), Emilia-Romagna (La Stoppa, Denavolo), Piemonte (Bartolo Mascarello)
-
Spanje: Catalonië (Joan Ramon Escoda, Laureano Serres), Castilla y León (Alfredo Maestro, Goyo Garcia), Andalusië (Barranco Oscuro)
-
Georgië: Kacheti (Pheasant's Tears, Okro's Wines, Iago's Wine), Imereti (Baia's Wine)
-
VS: Californië (Donkey & Goat, La Clarine Farm, Arnot-Roberts), Oregon (Kelley Fox, Hiyu Wine Farm), New York (Channing Daughters)
-
Australië: Zuid-Australië (Lucy Margaux, Jauma), Victoria (Patrick Sullivan, Shobbrook), New South Wales (Frankly This Wine Was Made by Bob)
Elke regio en producent brengt een eigen unieke benadering van natuurlijke wijnmaking mee en draagt zo bij aan de diversiteit en opwinding van deze categorie.
Onze beste natuurlijke wijnen om te proberen
Gekozen door onze gewaardeerde wijnspecialist Sara Speretto, een doorgewinterde expert met meer dan 10 jaar ervaring in de wijnwereld en momenteel werkzaam als Customer Account Manager voor Coravin. Sara heeft het prestigieuze WSET Level 3 Wine Diploma van de Wine & Spirit Education Trust en een Diploma in Wine van Fondazione Italiana Sommelier.
- Emidio Pepe - Trebbiano d'Abruzzo: Dit is een complexe en gestructureerde witte wijn uit de Italiaanse regio Abruzzo. Hij rijpt in cementen tanks en wordt zonder filtering gebotteld, waardoor de wijn echt tot zijn recht komt. Heerlijk bij rijke visgerechten, geroosterd gevogelte en gerijpte kazen.
- Gravner - Ribolla: Een favoriet van Oranje Wijn uit de Italiaanse regio Friuli. Gemaakt van de inheemse druivensoort Ribolla Gialla, met langdurig schilcontact en rijping in kleiamforen, wat zorgt voor een echt unieke wijn. Combineer hem met krachtige, smaakvolle gerechten zoals curry, geroosterd vlees en gerijpte kazen.
- Clos De Treilles - Anjou Enfant Terrible: Je moet gewoon glimlachen wanneer je het opvallende etiket van deze natuurwijn uit de Franse Loirevallei ziet. Het verwijst speels naar het eigenzinnige karakter van natuurlijke wijnmaking. Een perfecte match met lichte visgerechten, salades en geitenkaas.
- Movia Exto - Gredič: Deze witte blend uit de Sloveense regio Goriška Brda springt er voor mij echt uit. Gemaakt met verlengd schilcontact en met de inheemse Ribolla-druif, biedt hij complexe aroma’s, veel textuur en een indrukwekkend rijpingspotentieel. Combineer hem met gegrilde groenten, geroosterd gevogelte en gerijpte kazen.
- Arianna Occhipinti - Grotte Alte: Elegant en expressief: deze rode wijn komt uit Sicilië. Gemaakt van de Frappato-druif en bekend om zijn lichte body, frisse zuren en florale aroma’s. Hij past prachtig bij gegrilde vis, pastagerechten op basis van tomaat en charcuterie.
Natuurwijn en het milieu
Een van de grootste aantrekkingskrachten van natuurwijn is de mogelijke positieve impact op het milieu. Door biodiversiteit te stimuleren, het gebruik van chemicaliën te verminderen en kleinschalige landbouw te ondersteunen, helpen natuurwijnmakers mee aan een duurzamere toekomst voor de sector.
Bovendien helpen deze producenten, door traditionele technieken en lokale druivenrassen te omarmen, cultureel erfgoed te behouden en de eenvormigheid van wereldwijde wijnstijlen tegen te gaan.
De toekomst van natuurwijn
Nu steeds meer mensen het plezier van natuurwijn ontdekken, zal de categorie alleen maar verder groeien. We zien nu al dat traditionele wijnmakers experimenteren met low-intervention technieken, en gespecialiseerde natuurwijnwinkels en -bars schieten overal op.
Maar met groei komt ook het risico op greenwashing en verwarring. Daarom pleiten veel mensen in de sector voor duidelijkere definities en certificeringen, zodat consumenten beter weten wat ze kopen.
Ga jij natuurwijn proberen?
Hoewel deze wijnen traditionele verwachtingen kunnen uitdagen en soms wat inconsistentie laten zien, bieden ze een unieke en boeiende manier om de diversiteit en mogelijkheden van wijn te ontdekken.
Zoals bij elke wijn is het belangrijk om natuurwijn met een open blik te benaderen. En waarom zou je niet nog meer uit je natuurwijnervaring halen met Coravin?
Met de Coravin Pivot+ en Timeless systemen kun je je favoriete natuurwijnen inschenken en ervan genieten zonder de kurk te verwijderen, terwijl de overgebleven wijn weken of zelfs maanden goed blijft. Zo kun je een grotere variatie aan natuurwijnen ontdekken zonder je zorgen te maken dat je de fles in één keer moet opdrinken.
En omdat je steeds maar één glas tegelijk inschenkt, kun je verschillende natuurlijke wijnen tegelijk met elkaar vergelijken om jouw perfecte match te vinden!