Druiven zijn misschien klein, maar ze zijn krachtig. Wijn begint aan de rank – wanneer druiven uitlopen, zich ontwikkelen en rijpen tot de sappige bessen die de wijn vormen waar we zo graag van nippen. Ter ere van Earth Day duik ik er dit jaar in (woordgrap absoluut bedoeld) om te laten zien hoe druiven zich aan de rank ontwikkelen, en waarom dat ertoe doet voor wijnliefhebbers zoals wij.
Ik kan dagenlang lyrisch worden over microklimaten, winterrust van wijnstokken en Amerikaanse onderstokken, maar voor vandaag richten we ons op wat er gebeurt van het uitlopen van de knoppen tot de oogst, in drie algemene fasen: bloei, veraison en rijping.
Bloei
Op het noordelijk halfrond begint de levenscyclus van een druif met het uitlopen van de knoppen begin maart, wanneer de dagelijkse maximumtemperaturen rond de 10 °C komen en daarboven uitgaan. Op het zuidelijk halfrond begint dit in of rond september. Dit is het moment waarop die kale wijnstokken weer tot leven komen. Binnen enkele weken zie je de eerste druiventrossen ontstaan aan heldergroene stelen, die tevoorschijn komen uit soms tientallen jaren oude onderstokken. Al snel groeien de wijnstokken volop, zijn er overal bladeren, en wordt onderhoud in de wijngaard de focus voor veel boeren en wijnmakers, die palen en draden gebruiken om de wijnstokken te leiden voor maximale blootstelling aan zonlicht.
Veraison
Wil je de volgende keer dat je gaat wijnproeven overkomen als iemand met enorm veel wijnkennis? Laat dan het woord veraison vallen (ver-AY-zen), het Franse woord voor de verkleuring van druivenbessen. Deze fase in de levenscyclus van de druif markeert het begin van de rijping (daar komen we zo op) en is, net als de bloei-fase hierboven, vrij gemakkelijk te zien. Tijdens de veraison veranderen druiven, die allemaal beginnen als groene bessen, in rood, paars, grijs en blauw. Trossen veranderen vaak bes voor bes van kleur, dus dit is een heel bijzonder moment om door een wijngaard te wandelen. Bekijk deze reel die ik vorig jaar maakte toen de wijnen van Balletto midden in deze fase zaten.
Voor wijnmakers is veraison een handig ijkpunt bij het plannen van de oogst. Afgezien van verrassingen in het weer kunnen boeren en wijnmakers op basis van het begin van de veraison beter inschatten wanneer er geoogst moet worden. Rond deze tijd vindt ook het uitdunnen van de oogst plaats, waarbij onrijpe of minder perfecte druiventrossen van de rank worden gehaald, zodat de overblijvende trossen zoveel mogelijk voedingsstoffen van de plant krijgen voor druiven van de beste kwaliteit.
Rijping
Terwijl individuele druiven aan hun tros rijpen, vinden er onder de schil ontzettend veel chemische veranderingen plaats. Weet je nog wat fotosynthese is uit biologie op de basisschool? (Dat is het proces waarbij planten zonlicht, water en CO2 gebruiken om zuurstof en energie te creëren, voor het geval dat alweer even geleden is.) Druiven groeien en ontwikkelen zich in deze fase en veranderen van kleine, zure tanninebommetjes in de variëteiten die we kennen en waarderen. Aroma’s ontwikkelen zich, de druiven worden groter en hun schillen krijgen steeds meer diepte in kleur, terwijl de tannines zachter worden. Zuren nemen af en suikers nemen toe tot die perfecte balans is bereikt en het tijd is om druiven te plukken.
De laatste fase in het druiventeeltproces is misschien wel mijn favoriet: de oogst – het moment waarop druiven van de wijnstok worden geplukt en het meer formele wijnmaakproces begint! Op het noordelijk halfrond gebeurt dit tussen eind augustus en oktober, en op het zuidelijk halfrond tussen februari en april. Het “juiste” moment om te oogsten hangt af van het weer van het seizoen, de druivensoort in kwestie, het Brix-niveau (een maat voor het suikergehalte van druiven) en de stijl van de wijnmaker.
Lees meer over wijnbouw
Landbouw kan belastend zijn voor het milieu, maar er zijn zoveel manieren waarop telers en wijnmakers iets terugdoen om de voedingsstoffen in de bodem te herstellen en ervoor te zorgen dat de wijnindustrie steeds duurzamer blijft werken. Wil je meer weten? Bekijk dan de gratis Sustainable Winegrowing Ambassador Course van het California Wine Institute. Het is een geweldige manier om kennis te maken met waar sommige wijnhuizen zich aan hebben verbonden om hun impact op het milieu te beperken.
Druiventeelt en wijnmaken zijn al duizenden jaren tradities, en elk jaar leren we meer over hoe we het beste sap krijgen, en hoe we de wijngaarden kunnen herstellen en iets kunnen teruggeven aan de aarde. Hef tijdens je eigen Earth Day-viering dit jaar het glas op het groeiproces, op de magie die elk voorjaar (of najaar) ontstaat wanneer deze planten weer tot leven komen, en op de manier waarop telers en wijnmakers over de hele wereld het Global Earth Day-thema van dit jaar eren en investeren in onze planeet.