Kun je raden welk land tussen 1930 en 1960 de grootste wijnexporteur ter wereld was? Frankrijk? Italië? Spanje? Australië? Wat als ik je vertel dat Algerije tot ongeveer 50 jaar geleden niet alleen de grootste wijnexporteur ter wereld was, maar ook de op drie na grootste wijnproducent?
Een beetje geschiedenis…
Hoewel wijnstokken al duizenden jaren in Algerije voorkomen, kwam de Algerijnse wijnbouw pas echt tot ontwikkeling aan het einde van de 19e eeuw, onder de Franse koloniale bezetting. Het begon allemaal in 1830, toen Frankrijk Algerije annexeerde – in de beginjaren probeerde Frankrijk de lokale wijnproductie op gang te brengen, maar dat bleek weinig succesvol door een gebrek aan kennis en geschikte technologie om wijn te maken in zo’n warm klimaat (koeltechnologie bestond toen nog niet).
In de jaren 1960 begon de Algerijnse wijnindustrie echt vaart te krijgen, zowel door technologische vooruitgang als door de verspreiding van een ernstige ziekte in Frankrijk: phylloxera. Toen de phylloxera-epidemie Frankrijk trof en de wijngaarden van het land verwoestte – een derde van het totale Franse wijnbouwareaal werd vernietigd – werd de bewerkbare grond van Algerije de enige oplossing voor een noodsituatie op staatsniveau. Tienduizenden families, van wie velen wijnmakers waren die getroffen waren door de uitbraak van phylloxera, emigreerden naar Algerije en namen meerdere hectaren land in bezit. Ze brachten kennis en expertise mee (iets waar in Algerije toen een groot tekort aan was). Simpel gezegd kwam de eerste doorbraak er dankzij technologische vooruitgang en de verspreiding van de ziekte in Frankrijk.
En hoe zit het vandaag?
Je vraagt je waarschijnlijk af waarom de grootste wijnexporteur ter wereld tegenwoordig nauwelijks lijkt te bestaan in de wijnwereld. Algerije produceert en exporteert nu nog maar heel weinig wijn – en daar is een historische verklaring voor. De wijnproductie van het land begon in 1962 terug te lopen door politieke redenen en slecht beheer, toen Frankrijk zich uit zijn kolonie terugtrok. Daarnaast is het belangrijk om te onthouden dat Algerije overwegend islamitisch is – een religie die het drinken van alcohol verbiedt – wat verklaart waarom er na het vertrek van Frankrijk nooit een lokale markt ontstond, ondanks tientallen jaren van succesvolle wijnproductie.
Franse importbeperkingen droegen bij aan de ineenstorting van de Algerijnse wijnindustrie; en andersom geldt dat ook. De groei van de Algerijnse wijnindustrie had een weinig bekend maar enorm effect op de Franse en zelfs Europese wijnindustrie. Ze leidde tot de invoering van belangrijke wijnregelgeving in de eerste jaren van de 19e eeuw en tijdens de jaren 1930. Wanneer Algerijnse wijn over de hele wereld werd geëxporteerd, werd die aangeprezen als vin français (Franse wijn), omdat “Algerije [destijds] een integraal onderdeel van Frankrijk was”. Dat schoot Franse producenten in het verkeerde keelgat, en hun rellen en protesten dwongen de overheid in te grijpen. Zo ontstonden de eerste regels voor Franse wijn. Aan het begin van de 19e eeuw werd een wet ingevoerd die vereiste dat op Franse wijnetiketten de regio van herkomst vermeld moest worden. In de jaren daarna werden deze grenzen, bekend als “appellations”, vastgelegd, wat de basis vormde voor het gecodificeerde moderne systeem dat we vandaag kennen: heb je weleens van de AOC-wetten gehoord?
En hoe smaakt dat?
Algerijnse wijnen hebben een heel eigen karakter, gevormd door een combinatie van rijke zandgronden en een hete zon. De productie in Algerije is vandaag de dag echter zeer beperkt. Probeer maar eens een Algerijnse Carignan te vinden in een grote wijnwinkel bij jou in de buurt — de kans is klein dat het lukt. Hetzelfde geldt voor de andere veelgebruikte druiven in Algerije: de rode Cinsault en Alicante, en de witte Clairette en Furmint. Kijk eens naar deze producenten: Coteaux de Medea, Chateau Tellagh en Domaine El Bordj.
Algerijnse wijn mag dan oud nieuws lijken, maar de spectaculaire opkomst, de invloed op de hedendaagse wijnindustrie en de institutionele nalatenschap werken nog altijd door. Ben je benieuwd en wil je hier meer over weten, lees dan het artikel van Giulia Meloni en Johan Swinnen over dit onderwerp.